Charles Edward Caplife
 franaisEnglish
Pastan
 Kisa RSS-la ye ?
Blantre | Liv | Ekstr | Evenman | Achte | Lyen | Kontak | Blg ak Form


L nou reli paj sa-a, kk zn part nou tankou « ti pwen ti kwa ». Si ou gen enpresyon sa-a tou, eskize'n pou dezagreman sa-a. Men fk ou konnen ke moso sa-yo se sous imajinasyon ot-a, e nou kite'w w yo. Pran yo tankou ti souvni danfans ot-a ap pataje ak zanmi li, osinon apsi l'ap ban nou sou sa ki pasyone'l.

 

Koleksyon

Caplife pran tan'l pou ranmase enfmasyon sou Ayiti ; li gen kk bl koleksyon. Ou ka w yon ekstr kolesyon sa-yo nan sit wb http://frazmitic.free.fr/emfexplorer/. Klike sou Collections pou w'pran yon apsi sou yo, oubyen sou Downloads pou w'telechaje yo (men, nan ka sa-a, w'ap oblije telechaje lojisyl ki akonpaye yo-a tou). Se pa vreman yon galri atistik, men kk pt ki louvri sou enfmasyon pi detaye.

 

Pa Caplife li-menm

Fraz Mitik

Atansyon : fraz mitik-la pa fseman yon sitasyon byen etabli. Souvan, se sitiyasyon kote yo te li'l-la ki f cham li.

Foul-la

« Foul ki t'ap bat bravo pou li-a te telman gen moun ke se tt slman yo te w, e, pi wo ke tt sa-yo, men ki t'ap sekwe moucha ak branch lorye. » Dr J.-C. Dorsainvil, Manuel d'Histoire d'Hati.

Lid popil sa-a, se te Sylvain Salnave (Okap, 1827 — Ptoprens, 1870), prezidan Ayiti de 14 jen 1867 a 19 desanm 1869. Istoryen-an ap rakonte antre triyonfal li nan Ptoprens, kote Msr Testar du Cosquer t'ap tann li pou chante Te Deum pou konsakre monte'l o pouvwa. Pita, lid-a pral f yo mete'l prezidan avi. E kk mwa apre sa, yo pral fiziye'l ! Sonje bl foul-la... Sa ki pase ant de moman sa-yo ?

Pakt bwa

« Yon pv koup de bwa, anba yon pakt bwa,... T'ap plenyen, t'ap mache koube, t'ap make pa, Pou retounen nan joupa plen lafimen li. » Dapre Jean de la Fontaine, La Mort et le Bcheron.

A vr di, (ayisyen ki itilize nan sit wb sa-a) pa kadre ak fraz mitik sa-a. An franse (kote La Fontaine itilize mo « rames » pou « pakt bwa »), li enteresan tout bon. San pale de melodi li, sa ki rann fraz sa-a mitik, se jan yon pwofes diksyon (C. V. pou nou pa lonmen non li), pref Depatman N-a, men bon jan entelektyl, te konn' di li nan klass : li te pran yon figi serye, preske fache, pou l'pwononse « rames » konm si mo-a te gen twa r ; an menm tan, li te mare ponyt li epi voye je'l nan fent-la ; apre sa, li te mete pi gwo vits li te kapab pou fini fraz-la.

L yo te w tout sinema sa-a, kk lv te santi yon vokasyon pou yo te vin akt oubyen ekriven. Sila-yo te menm pran lewobou pou inyore rg aleksandren, e te transfme fraz-la an proz :
« Yon pv peyizan, chaje kou bourrrik, t'ap trese-kde anba yon pakt bwa pou'l rive nan ti kay pay plen lafimen li. »

Pett ke « laraj » a C.V.-a te revele batay ant lang ayisyn-nan (ki vle retire r-yo) epi franse (ki vle mete plis).

 

Pa Caplife li-menm

Mizik : Ki sa li koute ?

Klasik

Men atansyon ! Mozart selman ; e sitou l se Neville Mariner ki mastro.

Konpa-dirk

Men atansyon ! klasik-yo selman ; e sitou l se Mini All Stars, oubyen mini-djaz ki sanble'l-yo, k'ap jwe. Gen yon definisyon fm mizikal sa-a nan ekstr Diksyon Caplife sou Ayisyanism-la ki nan anks Il Rdonn-nan. Trepe moso mizik kadre ak definisyon sa-a. Men kk disk ki ka svi km referans :

Ki sa chedv sa-yo gen pou w ansanm ? Yon bann bl fraz mizikal, byen chapante, toujou egzekite ak presizyon ; se diskou mizisyen akonpli, ki rive nan pi wo degre atistik-yo. Kk non part souvan (men nou p'ap di yo la, paske se pa sije-a sa).

Ann analize ouvti yon moniman nan yo, [Souvenir, in Cubano, L'Essence, Jean Ely Telfort (Cubano)]:

  1. Pyano-a atake pianissimo (yon gita bay de glissando tankou vwa chat ; de slman)
  2. Chant-a kmanse a cappella, ak vwa yon envokat (vodou ?) :
    O, Ayiti !
    Yon si bl fanm tankou'w
    Kman pou m'f ale kite'w
    San mwen pa sonje'w ?
    Mwen rive laba
    Chak jou m'ap kriye
    Chak jou m'genyen nostalji
    Jan m'anvi retounen nan pye'w !

  3. Li reprann pati sa-a, men fwa sa-a ak okt nan gj e yon lt melodi. Pyano-a ak bas-la akonpaye'l ak kk ak pianissimo, a pe pr yon tan nan chak mezi, konm si yo t'ap soutni li pou'l pa't endispoze.
  4. Dram-nan t'a ka vin serye tout bon si liy van-an pa te reponn, ak yon forte, pou fmen ouvti sa-a, e lage konpa-a pou'l mache.

An verite, fenomn sa-yo pa rezilta yon aza : yo panse, yo kalkile (day, kk fwa, l li kl pou tout zry ke se lapfeksyon y'ap tande, mizisyen-yo-menm rele — e yo gen rezon — : Senfoni acheve !). Jenn mizisyen-yo t'a gen anpil enter etidye moso sa-yo an detay, aprann-yo pa k. Apre sa slman,...

N'ap kanpe la. Paske pasyon nou riske mennen nou tw lwen.

 Blantre | Pastan | Liv | Ekstr | Evenman | Achte | Lyen | Blg ak Form | Kontak  
Dwa sou Paj Wb sa-a 2004 - 2006 Smith Charles.